حماس اداره حکومت در غزه را به یک کمیته ملی تکنوکرات منتقل کرد؛ کاری که نخستین گام عملی برای تغییر ساختار حکمرانی در این باریکه است. این تصمیم که همزمان با تداوم مذاکرات آتشبس انجام شده، یک بازآرایی در معماری سیاسی در محیط پس از جنگ، برای عبور از شرایط کنونی است که اسرائیل را برای عمل به تعهدات توافق آتشبس در موقعیت دشوارتری قرار میدهد.
جنبش حماس روز دوشنبه با انتشار بیانیهای اعلام کرد اداره امور اجرایی غزه را به یک کمیته ملی تکنوکرات واگذار کرده و تمامی اختیارات و مسئولیتهای نهاد اداری خود را به این ساختار منتقل کرده است. تصمیم حماس بخشی از توافق گروههای فلسطینی برای تشکیل یک کمیته ملی تکنوکرات به منظور اداره غزه در دوره پس از جنگ است؛ توافقی که با میانجیگری مصر و در چارچوب مذاکرات آتشبس، بازسازی غزه و طراحی سازوکار حکمرانی در این باریکه دنبال شده است. این توافق، ریشه در تفاهمهای حاصلشده در نشستهای قاهره و رایزنیهای ماههای اخیر میان گروههای فلسطینی با میانجیگری مصر دارد؛ رایزنیهایی که تشکیل یک نهاد مستقل برای اداره غزه را به عنوان یکی از پیششرطهای بازسازی و اجرای ترتیبات پس از جنگ دنبال میکند.
در بیانیه حماس تأکید شده که انتقال مسئولیتهای اجرایی با هدف فراهم کردن زمینه فعالیت کمیته ملی برای اداره غزه، کاهش رنج مردم، تسریع روند بازسازی و تسهیل اجرای توافق آتشبس صورت گرفته است. حماس تأکید کرده است که واگذاری اداره اجرایی غزه به کمیته ملی تکنوکرات، تنها ناظر بر مدیریت مدنی این باریکه است و به موضوع خلع سلاح یا وضعیت شاخه نظامی این جنبش ارتباطی ندارد. به گفته مقامهای حماس، این تصمیم در چارچوب توافق بر سر نحوه اداره غزه در دوره انتقالی اتخاذ شده است.
ساعاتی پس از انتشار این بیانیه، حازم قاسم، سخنگوی حماس، در تشریح ابعاد این تصمیم گفت این جنبش نمیخواهد مانعی بر سر راه تشکیل یک نهاد ملی برای اداره غزه باشد و با واگذاری مسئولیتهای اجرایی، دیگر بهانهای برای تعویق اجرای توافق یا ادامه جنگ باقی نمیماند. او تأکید کرد اکنون مسئولیت پیشبرد توافق و اجرای تعهدات، بیش از گذشته متوجه اسرائیل و میانجیهای مذاکرات است.
سازمان ملل متحد از اقدام حماس استقبال کرد و آن را گامی در جهت اجرای توافق آتشبس، حفاظت از غیرنظامیان و تسهیل شکلگیری یک ساختار اداری کارآمد در غزه دانست؛ ولی یک مقام اسرائیلی با کماهمیت جلوه دادن این تحول اعلام کرد انحلال ساختار اداری حماس تغییری در اهداف اعلامشده اسرائیل ایجاد نمیکند و مسئله اصلی همچنان وضعیت نظامی این جنبش است.
در سطح فلسطینی، گروههای فلسطینی از جمله جهاد اسلامی و جبهه دموکراتیک برای آزادی فلسطین از تشکیل کمیته ملی برای اداره غزه حمایت کردند و آن را گامی در جهت تقویت وحدت فلسطینی و مدیریت دوره انتقالی پس از جنگ دانستند؛ مواضعی که نشان میدهد ایده واگذاری اداره غزه به یک ساختار غیرجناحی، بیش از گذشته در حال تبدیل شدن به یکی از محورهای مورد توافق جریانهای فلسطینی است. تصمیم حماس برای واگذاری اداره غزه، یک گام نسبی در مسیری است که حزبالله چندین دهه است آن را در لبنان دنبال میکند. محمد شحاده، پژوهشگر شورای روابط خارجی اروپا، در گفتوگو با سیانان این اقدام را «حرکتی زیرکانه» توصیف کرد و گفت حماس تلاش میکند نشان دهد برای واگذاری همه ابعاد حکمرانی مدنی آمادگی دارد تا دیگر اداره غزه به عنوان مانعی بر سر راه اجرای توافق معرفی نشود. به اعتقاد او، این تصمیم بیش از آنکه پایان نقش حماس باشد، تلاشی برای تغییر فضای سیاسی مذاکرات است.
رویترز نیز اقدام اخیر حماس را تلاشی برای هموار کردن مسیر تشکیل یک نهاد تکنوکرات و کاستن از موانع پیش روی اجرای توافق آتشبس توصیف کرده است. برخی تحلیلگران معتقدند این جنبش با تفکیک پرونده اداره مدنی غزه از سایر موضوعات مورد اختلاف، در حال انتقال کانون مذاکرات از مسئله «چه کسی غزه را اداره کند» به مسئله «چگونه و چه زمانی توافق آتشبس اجرا شود» است.
